• Stacks Image 1537
  • Stacks Image 1462
  • Stacks Image 1459
  • Stacks Image 1468
  • Stacks Image 1465
  • Stacks Image 1487
  • Stacks Image 1485

ฟอนต์แห่งชาติ

ที่ผ่านมา แบบตัวพิมพ์ภาษาไทยหรือเรียกกันในทางคอมพิวเตอร์ว่า “ฟอนต์” ได้มีการสร้างขึ้นมามากมายโดยผู้สร้างหลายกลุ่มหลายคณะ แต่ก็มิได้มีการกำหนดหลักเกณฑ์และโครงสร้างที่เป็นมาตรฐาน จึงทำให้เกิดปัญหาต่างๆ อาทิ การแสดงผลผิดอักขรวิธี การละเมิดลิขสิทธิ์ ปัญหาการใช้ตัวอักษรไทยร่วมกับตัวอักษรโรมัน (ภาษาอังกฤษ) ฯลฯ ทั้งนี้เนื่องจากไม่มีหน่วยงานใดทั้งภาครัฐและเอกชนคอยดูแลและประสานงาน ทำให้เมื่อมีปัญหาเกิดขึ้นเช่น การละเมิดลิขสิทธิ์ฟอนต์โดยไม่ขออนุญาตจากเจ้าของลิขสิทธิ์ ซึ่งมีทั้งที่ไม่รู้ว่าต้องขออนุญาตจากเจ้าของลิขศิทธิ์ และที่รู้แต่กลับเพิกเฉย จนทำให้ผู้สร้างฟอนต์หลายรายต้องล้มเลิกการสร้างฟอนต์ไทย ส่วนที่ยังคงทำอยู่ก็เพียงออกแบบและสร้างเอาไว้ใช้เป็นการภายในบริษัทของตัวเองโดยมิได้เผยแพร่

วันที่ ๙ มีนาคม พ.ศ. ๒๕๔๑ ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ สำนักงานพัฒนาวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งชาติ (NECTEC) ตระหนักถึงปัญหาเรื่อง การขาดความเป็นเอกภาพในการใช้งานตัวอักษรไทยกับเทคโนโลยีคอมพิวเตอร์ ซึ่งส่วนหนึ่งก็อาจเป็นผลเนื่องมาจากพื้นฐานความรู้ความเข้าใจในเรื่องการแสดงผลด้วยคอมพิวเตอร์ของผู้พัฒนายังไม่ได้เป็นไปในทิศทางเดียวกัน จึงได้เชิญผู้ทรงคุณวุฒิและผู้สนใจเรื่องฟอนต์เข้าร่วมการประชุมระดมสมองเรื่อง “การกำหนดมาตรฐานฟอนต์ภาษาไทย” โดยจัดตั้งเป็นคณะทำงานทางด้านฟอนต์ภาษาไทยขึ้น ๑ ชุด ซึ่งได้ทำการศึกษาฟอนต์ภาษาไทยที่มีอยู่ในท้องตลาดจำนวน ๒๐๓ ฟอนต์เพื่อศึกษาถึงลักษณะเด่นและปัญหาที่เกิดขึ้น คณะทำงานจึงคิดสร้าง “ฟอนต์แม่แบบ” เพื่อทดลองแก้ปัญหา โดยได้รับความร่วมมือจากภาคเอกชนในการพัฒนาฟอนต์แม่แบบ (โดยใช้รหัสเรียกขานในโครงการว่า “ฟช” มาจากคำว่า “ฟอนต์แห่งชาติ” เป็นคำที่คณะผู้จัดทำใช้เป็นชื่อเรียกในการพัฒนา)

ฟอนต์ที่จัดทำขึ้นในโครงการนี้ เป็นการสร้างฟอนต์ที่เป็นสาธารณสมบัติและทำการเผยแพร่ เพื่อเป็นส่วนหนึ่งของการเฉลิมฉลองในวโรกาสที่พระบาทสมเด็จพระปรมินทรมหาภูมิพลอดุลยเดช รัชกาลที่ ๙ เฉลิมพระชนมพรรษาครบ ๗๒ พรรษา (พ.ศ. ๒๕๔๒) โดยได้รับพระมหากรุณาธิคุณจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี โปรดเกล้าฯ พระราชทานชื่อ “กินรี” “ครุฑ” และ “นรสีห์” ซึ่งถือว่าเป็นสิริมงคลแก่การดำเนินโครงการนี้เป็นอย่างสูง

Stacks Image 2995
Stacks Image 3000
Stacks Image 3004
Stacks Image 3008
Stacks Image 3012
Stacks Image 3016
Stacks Image 3020
Stacks Image 3024
Stacks Image 3028

กินรี • Kinnari

วันที่เผยแพร่ : พ.ศ. ๒๕๔๔
ออกแบบโดย : บริษัท เดียร์บุ๊ค จำกัด
เจ้าของลิขสิทธิ์ : ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC)
การจัดจำหน่าย : อนุญาตให้ใช้ฟรี
รูปแบบฟอนต์ : Regular | Italic | Bold | Bold Oblique

ฟอนต์ ฟช๑ ผู้พัฒนาคือ บริษัท เดียร์บุ๊ค จำกัด โดยใช้รูปแบบของฟอนต์ DB Narai ซึ่งถูกพัฒนามาจากแบบตัวเรียงพิมพ์ ฝศ (ฝรั่งเศส) เป็นต้นแบบ มีหัวโปร่งกลม และลักษณะของเส้นมีความหนาบาง เหมาะสำหรับการนำไปทำเอกสารภาษาไทยทั่วไป โดยเฉพาะเมื่อต้องใช้ร่วมกับภาษาอังกฤษ ต่อมาจึงได้รับพระราชทานนามจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ว่า “กินรี” (Kinnari)


Stacks Image 2915
Stacks Image 3078
Stacks Image 3082
Stacks Image 3086
Stacks Image 3090
Stacks Image 3094
Stacks Image 3098
Stacks Image 3102
Stacks Image 3106

ครุฑ • Garuda

วันที่เผยแพร่ : พ.ศ. ๒๕๔๔
ออกแบบโดย : บริษัท ยูนิตี้ โพรเกรส จำกัด
เจ้าของลิขสิทธิ์ : ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC)
การจัดจำหน่าย : อนุญาตให้ใช้ฟรี
รูปแบบฟอนต์ : Regular | Oblique | Bold | Bold Oblique

ฟอนต์ ฟช๒ ผู้พัฒนาคือ บริษัท ยูนิตี้ โพรเกรส จำกัด โดยใช้รูปแบบของฟอนต์ Browallia UPC ซึ่งถูกพัฒนามาจากแบบตัวเรียงธรรมดาเป็นต้นแบบ มีหัวโปร่งกลม และลักษณะของเส้นมีน้ำหนักเดียว เหมาะสำหรับการนำไปทำเอกสารภาษาไทยทั่วไป โดยเฉพาะเมื่อต้องใช้ร่วมกับภาษาอังกฤษ ต่อมาจึงได้รับพระราชทานนามจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ว่า “ครุฑ” (Garuda)


Stacks Image 2955
Stacks Image 3121
Stacks Image 3125
Stacks Image 3129
Stacks Image 3133
Stacks Image 3137
Stacks Image 3141
Stacks Image 3145
Stacks Image 3149

นรสีห์ • Norasi

วันที่เผยแพร่ : พ.ศ. ๒๕๔๔
ออกแบบโดย : Yannis Haralambous | วิรัช ศรเลิศล้ำวานิช | อนุตร ตันตราภรณ์
เจ้าของลิขสิทธิ์ : ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ (NECTEC)
การจัดจำหน่าย : อนุญาตให้ใช้ฟรี
รูปแบบฟอนต์ : Normal | Oblique | Bold | Bold Oblique

ขณะเดียวกัน ดร.วิรัช ศรเลิศล้ำวาณิช (นักวิจัยของเนคเทค) ซึ่งอยู่ในระหว่างการปฏิบัติการวิจัยที่ประเทศญี่ปุ่นได้ร่วมกับกลุ่ม Open Source พัฒนาซอฟต์แวร์สำหรับการพิมพ์เอกสารที่มีบทความหลากภาษา (Multi-lingual Latex) ได้ร่วมมือกับ ดร.ยานนิส ฮาราลัมบัส (Yannis Haralambous) ซึ่งเป็นผู้เชี่ยวชาญในการสร้างฟอนต์ และมีประสบการณ์ในการสร้างฟอนต์ให้กับหลายๆ ภาษา เช่น กรีก โรมัน และเขมร มาพัฒนาฟอนต์ภาษาไทยในโครงการ Omega ซึ่งต่อมา ดร.วิรัช ได้ทราบเกี่ยวกับโครงการจัดทำฟอนต์แห่งชาติ จึงได้นำฟอนต์ดังกล่าวมาพัฒนาต่อที่ประเทศไทย โดยมีนายอนุตร ตันตราภรณ์ (ผู้ช่วยนักวิจัย) เป็นผู้ร่วมพัฒนาและใช้ชื่อในการพัฒนาว่า ฟอนต์ ฟช๓ ซึ่งมีลักษณะพิเศษของลายเส้นตามแบบการลากเส้นลายมือที่เป็นธรรมชาติของการเขียนหนังสือ มีหัวโปร่งรี และลักษณะของเส้นมีความหนาบาง ต่อมาจึงได้รับพระราชทานนามจากสมเด็จพระเทพรัตนราชสุดาฯ สยามบรมราชกุมารี ว่า “นรสีห์” (Norasi)


การสร้างแบบตัวพิมพ์แห่งชาติ นับเป็นปรากฏการณ์ครั้งแรกในการรวมตัวกันระหว่างผู้พัฒนาด้านเทคโนโลยีกับผู้ผลิตสื่อ เพื่อที่จะแก้ปัญหาอันเป็นอุปสรรคต่อการพัฒนาเทคโนโลยีที่เกี่ยวกับภาษาไทย แม้ว่าคณะทำงานจะมีข้อจำกัดด้านเวลาและกำลังคน เนื่องจากเป็นการทำงานด้วยความสมัครใจของผู้ซึ่งเล็งเห็นปัญหาอันสำคัญนี้ แต่ก็นับเป็นจุดเริ่มต้นสำคัญที่คนไทยจะพัฒนาเทคโนโลยีอันเป็นประโยชน์เพื่อคนไทย ไม่เพียงแต่ต่ออุตสาหกรรมสื่อและซอฟต์แวร์เท่านั้น ยังส่งผลต่อสังคมไทยโดยรวม เนื่องจากแบบตัวพิมพ์แห่งชาตินี้พัฒนาขึ้นเพื่อให้เป็นสาธารณสมบัติของคนไทยทุกคน ดังนั้น การนำแบบตัวพิมพ์ที่เป็นสาธารณสมบัติที่ได้มาตรฐานไปใช้งานอย่างกว้างขวาง จะช่วยปรับปรุงคุณภาพของการจัดทำเอกสาร ป้าย สัญลักษณ์ต่างๆ และ การแสดงผลการพิมพ์ทางจอคอมพิวเตอร์ ในทางกลับกันจะช่วยให้มีการพัฒนาระบบรู้จำเอกสาร (Optical Character Recognition หรือ OCR) เพื่อช่วยแปลงข้อมูลภาพของข้อความกลับสู่สภาพของแฟ้มข้อมูลคอมพิวเตอร์ที่นำไปประมวลผลต่อไปได้อย่างแม่นยำขึ้นอีกด้วย

วันที่บันทึก : ๑๐ เมษายน พ.ศ. ๒๕๖๑
ที่มาข้อมูล : แบบตัวพิมพ์ไทย. (2544). ศูนย์เทคโนโลยีอิเล็กทรอนิกส์และคอมพิวเตอร์แห่งชาติ